Assignment
Wie met opties werkt maakt gebruik van de voordelen, met name door de hefboomwerking valt er snel geld mee te verdienen. Maar wat kan er gebeuren als we scheef zitten en een assignment krijgen van onze broker? Dan is er kans op een assignment. Opties op aandelen zijn ‘Amerikaanse stijl’ ze kunnen op ieder moment tijdens de looptijd opgevraagd worden. Opties op onze index zijn ‘Europese stijl’ deze kunnen alleen maar tijdens expiratie uitgeoefend worden.
Bij een assignment op aandelen wordt je uit hoofde van de verplichting gehouden om aandelen te leveren (bij een short call) en aandelen te kopen (bij een short put). Dit kan natuurlijk niet bij een index, dan zou je een mandje aandelen moeten leveren of kopen. Vandaar dat een assignment op een index optie altijd volgens de cash-settlement methode wordt afgerekend.

Wanner kunnen we een assignment krijgen?
Alleen short opties komen in aanmerking voor een assignment, de koper die de long in zijn bezit heeft, zal van zijn recht gebruik willen maken als zijn long optie ITM is. Hij hoeft niet te wachten tot expiratie. Voor long opties, die meer dan 2% ITM zijn en die niet zijn gesloten door de houder van de optie zal je broker deze alsnog gaan sluiten. De houder ontvangt slechts 75% van de opbrengst. Bij een koers van 10 zijn een short put 7 en een short call 13 beide dus ITM Bij de afwikkeling van de assignment van de put moet u aandelen kopen en bij een assignment van de call moet u aandelen leveren. Indien u geen aandelen bezit komt u 100 aandelen short te staan en koopt uw broker de werkdag na de assignment voor uw rekening aan op de beurs.

De kans om aangewezen te worden hangt af van de uitoefenprijs van de optie en de datum. Op de dag van expiratie worden alle opties die een waarde van meer dan 2% hebben meestal aangewezen, ongeveer 100% dus. De meeste banken oefenen deze voor iedereen uit. Op andere dagen is de kans moeilijk aan te geven. Wanneer er dividend wordt uitgekeerd is de kans wel groot dat uw geschreven call de dag ervoor wordt uitgeoefend. Bij short posities komt er altijd een levering  of een lichting van aandelen. Dus nooit een cashafwikkeling. Er wordt ook niet gekeken naar combinaties.

Een assignment van een short call zonder aandelen bezit
Stel we krijgen begin januari een tip dat Akzo gaat dalen en we besluiten een februari callspread te nemen: we kopen de call 48 en verkopen de call 43 en ontvangen hiervoor 410 euro. De koers van Akzo is op het moment van het innemen van de positie 50 euro, we hebben geen aandelen in ons bezit. De margin (48-43) is 500 euro. Dat is tevens onze maximale winst, maar dan moet de koers van Akzo op de derde vrijdag van februari (expiratie) wel lager staan dan 43 (uop short call) Het maximale verlies (500 – 410) is 90 euro. Tijdens de looptijd kun je worden aangeschreven, maar we gaan er vanuit, dat dit niet zo snel gaat gebeuren.

Zaterdagochtend na de expiratie wordt de positie door de broker afgehandeld en we krijgen alsnog een assignment!!

———————————————————————————————————- Geachte …

betreft rekening ****

Hierbij delen we u mede dat u bent “geassigned” voor de volgende positie: Aantal 1 Optieserie call AKZ C FEB 2013 43,00 Datum 16-02-2013 Deze assignment kan invloed hebben op de hoogte van uw marginverplichting. Stand Akzo 52 15-02-2013 18:00 ———————————————————————————————————-

Dus toch, en dat op zaterdagochtend na de expiratie!

De afwikkeling
De geschreven call 43 geeft ons de verplichting om 100 aandelen te leveren. Doordat we deze 100 aandelen niet bezitten en de broker ons wel aan de verplichting houdt staan we dus ineens 100 aandelen in de min op onze portefeuille en staan we flink scheef door de margin van -100 aandelen in onze VBR (vrije verbruiksruimte) . Op onze rekening wordt 4300 euro gestort, de tegenwaarde van de short call 43, maar we moeten wel nog steeds onze verplichting nakomen en moeten dus de eerstvolgende handelsdag op de beurs 100 aandelen Akzo kopen (meestal handelt je broker dit ook automatisch af) tegen de dan geldende koers van 52! Dat geeft een direct verlies van 5200 – 4300 = 900 euro. Maar, gelukkig valt het verlies natuurlijk mee, want de call 48 is (52-48) 400 euro waard, dat bedrag wordt op onze rekening gestort Blijft er nog steeds een verlies over van 900 – 400 = 500 euro. Hè, waar kennen we dat bedrag van? Juist ja, de margin. We hadden bij het innemen van de positie een margin van 500 euro en 410 euro ontvangen, dus na de afwikkeling blijft het totale verlies 90 euro, kosten niet meegerekend.

Een assignment van een short call met aandelen bezit
Wanneer we 100 aandelen bezitten en we krijgen een assignment dan gaat de afhandeling anders.
Ik bezit 100 aandelen aegon, gekocht op 2.85 en schrijf een short call 3.
Voor de short call heb ik 75 euro ontvangen.
Ik krijg een tijdje later een assignment bij een koers van Aegon op 3.70
Mijn call optie 3 wordt dan cash op mijn rekening gestort, dus mijn portefeuille is met 300 euro vermeerderd. tevens worden de 100 aandelen gelicht uit mijn portefeuille, die ben ik dan kwijt.

Berekening: 100 aandelen gekocht op 285 en geleverd op 300. De 75 euro premie die ik ontvangen heb voor de short call mag ik houden. Samen maakt dit een winst van 15+75= 90 euro, excl. kosten.

Een assignment van een short put
Dit gaat in wezen net zo, alleen moeten we dan door onze verplichting, die we bij het innemen van de short put zijn aangegaan 100 aandelen kopen. Stel we hadden een short put 6 op KPN. De koers is tegen onze verwachting in gedaald naar 4. We kunnen dan een assignment krijgen om onze verplichting na te kopen en we moeten dan tegen de uop van de short put, dus voor 6 euro per stuk 100 aandelen KPN kopen, terwijl de koers op dat moment 4 euro is, een verlies van 200 euro. (daar moeten we de ontvangen premie nog wel van aftrekken, dat maakt het verlies minder), maar toch, ongedekt schrijven blijft gevaarlijk!

Een assignment van een index optie
Omdat we een daling verwachten hebben we een callspread op de aex genomen, een 345/350, d.w.z. verkoop de 345 en koop de 350 Hiervoor is bij het innemen van deze positie 350 euro ontvangen, de margin is 350-345 = 500 euro. Je weet dus vooraf, wat je maximale winst kan zijn, dat is de ontvangen premie (350 euro) je weet ook vooraf wat het maximale verlies kan worden, 500 – 350 = 150 euro. Na de expiratie krijg je van je broker een mail met de volgende tekst:

———————————————————————————————————- Geachte …

betreft rekening ****

Hierbij delen wij u mede dat u bent “geassigned” voor de volgende positie:
Aantal 1 Optieserie call AEX C MAR 2013 345
Datum 15-03-2013
Deze assignment kan invloed hebben op de hoogte van uw marginverplichting.
Stand AEX-index 353,58 (15-03-2013 18.00 uur) ———————————————————————————————————-

Een indexoptie wordt na een assignment cash afgehandeld, dus de waarde van de long call wordt op mijn rekening bijgeschreven en de waarde van de short call wordt op mijn rekening in mindering gebracht.

Voor de gekochte call 350 had ik 157 euro betaald en bij expiratie 381 euro ontvangen Voor de verkochte call 345 had ik 507 euro ontvangen en bij expiratie teruggekocht voor 881 euro

De berekening is als volgt: bij het innemen van deze positie heb ik 507 – 157 = 350 euro ontvangen en bij de expiratie (cashsettlement) afhandeling heb ik 881 – 381 = 500 euro betaald.

Dit heeft me een verlies gegeven van 500 – 350 = 150 euro Hé, waar kennen we dit getal van? Juist, we hadden al berekend, dat het maximale verlies 150 euro kon zijn. (behoudens kosten) De assignment van een indexoptie wordt door je broker afgehandeld.

Afwikkeling tegen extra kosten van een assignment
Wanneer geconstateerd wordt dat een belegger zijn long of short optie positie niet heeft uitgeoefend en deze expirerende optie een intrinsieke waarde heeft van 2% of meer (op basis van de slotkoers van vrijdag) zal je broker de optie op eigen positie uitoefenen. (tenzij actuele marktomstandigheden een ander besluit rechtvaardigen). Hij (broker) zal bij uitoefening de onderliggende waarde kopen (bij een call) of verkopen (bij een put). De hieruit ontstane positie zal op de eerstvolgende beursdag bij beursopening bestens worden verkocht dan wel teruggekocht. De hierbij gerealiseerde opbrengst (indien positief) zal onder inhouding van een risicopremie op je rekening worden geboekt. Hij (broker) loopt immers risico bij het uitoefenen van jouw optierecht. De risicopremie die in rekening wordt gebracht, kan wel 25 % bedragen van de opbrengst met een minimum van € 50,- en een maximum van € 2.500,-
De AEX sluit dagelijks om 17.25. Dan volgt er nog een “slotveiling” en de laatste tik om 17.35 precies is de eindstand van de AEX van die dag, de spot.

Extra kosten bij een assignment van index opties (cashsettlement)
De broker handelt ook de Index opties voor je af, maar let op: als je tegen 16.00 uur ziet dat de opties waardeloos aflopen, hoef je niets te doen. Maar als er nog waarde in de optie(s) zit, dan maakt het qua kosten wel verschil, of je zelf voor vieren de optie sluit tegen normale transactie kosten, of wanneer je broker dit doet!
Stel je hebt een callspread dag optie 350-348 waarvoor je 125 euro hebt ontvangen. De kosten bij het innemen van deze spread zijn 2x 2,50 euro. Je weet vooraf dat het maximale verlies op deze spread (200-125=) 75 euro is. De expiratie is bij een AEX index stand van 352. Als je zelf voor vieren deze callspread sluit betaal je (2x 2,50 = ) 5 euro aan kosten. Je totale verlies bedraagt dan 4x 2,50 is 10 + 75 = 85 euro. Dat is goed te doen, gezien het risico. Maar als je de callspread door je broker laat sluiten, dan rekenen ze daar 2x 11 euro voor. Het totale verlies wordt dan 75 + 5 + 22 = 102 euro!
Een bijkomstig voordeel bij het zelf sluiten net voor 16.00 uur is, dat dan de margin direct weer beschikbaar is. Als je je broker de optie (s) laat sluiten dan doen ze dat vaak na 19.00 uur, met als gevolg dat dan de margin de volgende dag pas weer beschikbaar is.

Voorbeeld van een vervroegde assignment om te kunnen profiteren van dividend:
ik ga van een situatie uit dat belegger A en belegger B bij dezelfde broker hun portefeuille aanhouden.
De slotkoers van ING op 4 augustus (cum-dividend datum) is 10.33 en de openingskoers op 5 augustus (ex-dividend datum) is 10.21
Belegger A heeft een ING long call optie aug 10 in portefeuille.
Belegger B (hij denkt dat de koers van ING na het ex-dividend gaan gaat dalen, zodat hij zijn ontvangen premie mag houden) schrijft (naked, hij bezit geen aandelen) bij een koers van 9.95 een short call optie aug 10 voor 25 euro.
Op 5 augustus is de ex-dividend datum van ING met een dividend bedrag van 24 cent per aandeel
We onderscheiden 4 momenten:
1. het uitoefenen van de long call optie 10 van A vóór 17.30 op de cum-dividend datum 4 augustus en de weergave van de portefeuilles van A en B 
2. de weergave van de portefeuilles van A na het uitoefenen van zijn long call optie 10 en B na de assignment van zijn short call optie 10 op ex-dividend datum 5 augustus vóór opening van de beurs
3. de portefeuille van A en B op ex-dividend datum 5 augustus  opening van de beurs
4. de portefeuille van A en B op de betaalbaarstelling van het dividend

Hoe zien we dit in de praktijk:
1. Belegger A wil profiteren van het dividend en oefent zijn long call optie 10 uit op de cum-dividend datum 4 augustus vóór 17.30 uur.

Er verandert nu nog niets in de portefeuilles van beide beleggers vóór 17.30 uur, behalve dat A zijn exercise kan terugvinden in het orderoverzicht.

2. Portefeuilles op ex-dividend datum voorbeurs
De afwikkeling van de exercise door A en assignment voor B wordt na sluiting van de beurs in beide portefeuilles afgewikkeld. Er is geen vast tijdstip waarop de afwikkeling in de portefeuille te zien is, maar deze afwikkeling is in ieder geval afgerond op ex-dividend datum vóórbeurs.
De portefeuilles van beide beleggers zien er dan als volgt uit:

belegger A
+100 aandelen ING
(100 aandelen ING met een historische koers van 10 (de uop van zijn long call optie) en een huidige koers van de laatste koers van ING. Aangezien dit nabeurs gebeurt is de laatste koers de slotkoers op cum-dividend datum. Zodra de beurs open gaat op ex-dividend datum zal het dividend uit de koers zijn gehaald en de huidige koers in de portefeuille deze koers weergeven)
+100 toekenning dividend ING 24 euro

belegger B
-100 aandelen ING
(Dit is de shortpositie van belegger B aangezien belegger B de aandelen heeft moeten leveren. De huidige koers in de portefeuille is gelijk aan die van A. Zijn historische koers is 10 (de uop van zijn short call optie).  
-100 toekenning dividend ING 24 euro
(B moet de aandelen incl. dividend leveren aan A. B kan ze pas de volgende dag na opening van de beurs kopen, alleen is de koers dan al ex-dividend en koopt B deze aandelen dus ex-dividend!) 

De toekenning van dividend wordt niet direct door ING uitgevoerd. Dit is een administratieve boeking die een broker toevoegt aan de rekening om te corrigeren voor het feit dat belegger A recht heeft op dividend door zijn calloptie op cum-dividenddatum uit te oefenen en belegger B dividend verschuldigd is doordat de aandelen zonder dividend voor hem zijn aangekocht en aan A zijn geleverd. Op de betaalbaarstelling datum keert ING het dividend simpelweg uit aan een tussenbank*, die het vervolgens uitbetaalt aan de broker in lijn met het aantal aandelen dat er wordt aangehouden door zijn klanten. Op de betaalbaarstelling datum boekt deze broker het dividend dan weer op de rekening van de klant die de dividend toekenning in zijn portefeuille heeft staan.

*Een tussenbank kan verschillende brokers als klant hebben. De tussenbank registreert het totale aantal aandelen ING die door de klanten van verschillende aangesloten brokers gezamenlijk aangehouden worden. Dit aantal geeft de tussenbank door aan ING, die vervolgens conform dat aantal het dividend op de rekening van de tussenbank boekt.

3. portefeuilles op ex-dividend datum na opening beurs
Voor belegger A veranderd er niets (tenzij hij de aandelen verkoopt na opening van de beurs tegen de dan geldende koers)
Voor belegger B zijn nu de aandelen ING ex-dividend tegen de openingskoers van 10.21 aangekocht, die hij direct aan belegger B moet leveren tegen een koers van 10 (zijnde de uop van de short optie 10). Het aankoopbedrag van de 100 aandelen (1021 euro) wordt direct van zijn kassaldo afgeboekt.
Het dividend dat hij aan belegger A is verschuldigd wordt pas afgeboekt op de betaalbaarstelling datum. Belegger B heeft nu geen short positie in ING meer.

belegger A
100 aandelen ING
100 toekenning dividend ING (100 x 24 cent = 24 euro)

belegger B
positie in ING is gesloten
-100 toekenning dividend ING (100 x 24 cent = 24 euro)

4. Betaalbaarstelling datum
Belegger A ontvangt het cashdividend bedrag in zijn kas, bij belegger B wordt dit bedrag afgeboekt.

belegger A
100 aandelen ING tegen de dan geldende koers

belegger B
zijn positie in ING is gesloten, de regel toekenning dividend is verdwenen

De berekening van bovenstaand voorbeeld:
ING is tegen de verwachting in op de ex-dividend datum niet in koers gedaald maar heeft zelfs een stukje van het dividend ingehaald (normaal zou de openingskoers op de ex-dividenddatum 24 cent lager zijn, in dit voorbeeld was de openingskoers maar 12 cent lager)
Belegger A heeft 100 aandelen tegen een koers van 10 in portefeuille en heeft 24 euro dividend ontvangen.
Belegger B is naked short gegaan en heeft 25 euro premie ontvangen. Na de assignment moet hij 100 aandelen kopen op 10.21 en leveren op 10. Dit geeft een verlies van 21 euro. Hij moet ook nog eens het dividend betalen van 24 euro.
Resume:
belegger A heeft 24 euro dividend van belegger B en heeft nu geen recht meer op dividend van de tussenbank!
belegger B heeft 25 euro aan premie ontvangen en (21+24=) 45 euro betaald, dit laat een verlies zien van (45-25=) 20 euro.
(hier gaan de transactie kosten van het in positie gaan, het assignment, 100 aandelen short zitten en terugkopen, nog af).

Conclusie: kijk vooraf goed uit bij het (naked) short gaan in opties.

Hoe zie je een assignment nu terug in het transactie overzicht

ik zal hier 4 verschillende situaties weergeven, alle op het aandeel ING, kosten niet meegerekend:
1) short call zonder aandelen bezit
2) short call met aandelen bezit
3) short put zonder aandelen bezit
4) short put met 100 aandelen bezit

1)      situatie: ik heb geen aandelen ING
Ik schrijf een call ING 20 voor 100 euro
bij een assignment op een koers van 20.50 moet ik de aandelen leveren op 20 maar mag de 100 euro houden.
Op mijn transactie overzicht zie ik dan de volgende mutaties:
Openingsverkoop 1 call ING 20 mutatie plus 100 euro
Assignment 1 call ING 20 mutatie plus 2000
Koop 100 aandelen ING mutatie min 2050 euro
Verkoop 100 aandelen ING mutatie (deze mutatie gebeurt er wel maar zie ik niet staan)
Hier is mijn winst dus op de optie 100 euro min het verlies op de aandelen van 50 = 50 euro

Uitleg: Bij het schrijven van deze calloptie ga ik de verplichting aan om de aandelen ING tegen 20 euro te leveren. Het kopen van de aandelen die ik niet in bezit heb wordt de volgende beursdag bij beursopening gedaan. Het leveren van de aandelen is verwerkt in de transactie van de assignment. 

 

2)      situatie: ik heb 100 aandelen ING gekocht voor 18
Ik schrijf een call ING 20 voor 100 euro
Bij een assignment op een koers van 20.50 moet ik de aandelen ING leveren op 20 maar mag de 100 euro houden.
Op mijn transactie overzicht zie ik de volgende mutaties:
Koop 100 aandelen ING mutatie min 1800 euro
Openingsverkoop 1 call ING 20 mutatie plus 100 euro
Assignment 1 call ING 20 mutatie plus 2000 euro
De 100 aandelen ING verdwijnen stilzwijgend zonder een vermelding in het transactie overzicht.
Hier is mijn winst dus op de optie 100 euro en op de aandelen 2000-1800=200, dus samen 300 euro.

Uitleg: nu ik de aandelen ING wel in bezet heb (dat heet gedekt schrijven) worden de aandelen uit mijn portefeuille gehaald. Dit is terug te vinden bij het rekeningafschrift van de assignment. Hierop is te zien hoeveel aandelen er gelicht zijn en hoeveel ik hiervoor hebt ontvangen. 

 

3)      ik heb geen aandelen ING
Ik schrijf een put ING 20 voor 100 euro
Bij een assignment op een koers van 19 moet ik de aandelen ING kopen op 20 maar mag de 100 euro houden.
Op mijn transactie overzicht zie ik de volgende mutaties:
Openingsverkoop 1 put ING 20 plus 100 euro
Assignment 1 put ING 20 mutatie plus 2000 euro
Koop 100 aandelen ING voor min 2000 euro
Hier is mijn winst dus op optie premie 100 euro en ik heb nu 100 aandelen ING in portefeuille tegen een koers van 20, die nu op een klein verlies staan, omdat de huidige koers 19 is.

Uitleg: ik ga de verplichting aan om de aandelen ING tegen de uitoefenprijs te kopen. Wanneer ik op deze positie wordt aangewezen betaal ik 2000 euro voor een positie die 1900 euro waard is. De aankoop van deze aandelen wordt niet apart in het transactieoverzicht weergegeven, maar is verwerkt in het rekeningafschrift van de assignment.

 

4)      ik heb 100 aandelen ING gekocht op 18
Ik schrijf een put ING 20 voor 100 euro
Bij een assignment op een koers van 19 moet ik 100 aandelen ING kopen op 20 maar mag de 100 euro en de huidige 100 aandelen houden.
Op mijn transactie overzicht zie ik de volgende mutaties:
Koop 100 aandelen ING mutatie min 1800 euro
Openingsverkoop 1 put ING 20 plus 100 euro
Assignment 1 put ING 20 mutatie (geen verrekening in saldo)
Koop 100 aandelen ING voor min 2000 euro
Hier is mijn winst dus op de optie 100 euro plus 100 euro op de 100 huidige aandelen = 200 euro en in portefeuille heb ik dan 200 aandelen ING tegen een gemiddelde aanschaf van (18+20) / 200 = 19 euro

Uitleg: ik ga de verplichting aan om de aandelen ING tegen de uitoefenprijs te kopen. Wanneer ik op deze positie wordt aangewezen betaal ik 2000 euro voor een positie die 1900 euro waard is. De aankoop van deze aandelen wordt niet apart in het transactieoverzicht weergegeven, maar is verwerkt in het rekeningafschrift van de assignment.  De totale winst is 100 euro. Gemiddelde aankoopkoers is 19 en de huidige koers is ook 19. De ontvangen premie voor het schrijven van de put is hierbij de winst.

Als je niet van je recht of plicht gebruik wil maken is het natuurlijk altijd beter om vóór expiratie of ex-dividend datum je positie te sluiten; we houden de kosten liever beperkt én in eigen hand dan dat we de kas van onze broker gaan spekken!